Fotografie na de prompt

Er is iets fundamenteel veranderd.

Waar fotografie voor mij begint met kijken, begint het nu voor veel mensen met typen. Een paar woorden, enter — en er verschijnt een beeld. Soms beter dan je zelf had kunnen maken.

Dat schuurt.

Niet omdat het per se slecht is, maar omdat het iets blootlegt. Want als een beeld zo makkelijk te maken is, wat blijft er dan nog over van fotografie?

---

Voor mij zit fotografie niet in het eindresultaat.

Het zit in naar buiten gaan zonder plan. In rondlopen, niets vinden, bijna weer naar huis gaan — en dan toch iets zien. Iets kleins. Een kleurvlak. Een schaduw. Iets waar je niet naar zocht, maar wat er ineens is.

Dat moment kun je niet bedenken.
En je kunt het al helemaal niet typen.

Dat is ook waarom ik ben uitgekomen bij contemplatieve fotografie, Miksang. Niet omdat het een methode is, maar omdat het me dwingt om te vertragen. Om minder te willen maken en meer te zien.

De foto is daarna bijna bijzaak. Een soort bewijs dat je er even echt was.

---

Ondertussen gebeurt er iets anders.

In de commerciële wereld wordt fotografie op sommige plekken gewoon ingehaald. Productfoto’s, stockbeelden, campagnes — een groot deel daarvan kan inmiddels sneller en goedkoper met AI.

Dat is geen toekomstmuziek, dat is nu.

En eerlijk is eerlijk: voor veel opdrachtgevers maakt het niet uit hoe een beeld tot stand komt, zolang het werkt.

Misschien is dat ook wel confronterend.

Want als dat soort beelden zo makkelijk vervangbaar zijn, wat zegt dat dan over dat werk?

---

Wat overblijft is lastiger vast te pakken.

Fotografie die niet alleen draait om het beeld, maar om de ervaring. Om aanwezigheid. Om het feit dat iemand daar stond, keek, twijfelde, en op een bepaald moment besloot: dit is het.

Dat proces zie je niet altijd terug in de foto.
Maar het zit er wel in.

En misschien voel je dat.

Voor mij stopt het niet bij het maken van de foto.

Het begint daar eigenlijk pas opnieuw.

Thuis, achter mijn scherm, kijk ik opnieuw. Rustiger. Soms zie ik dingen die ik op dat moment niet eens bewust had gezien. Dan begint er iets te schuiven.

In de nabewerking probeer ik niet de werkelijkheid te herstellen, maar het gevoel terug te vinden. Of misschien zelfs sterker te maken.

Soms wordt een beeld zachter. Minder scherp. Minder letterlijk. Meer zoals het voor mij was dan hoe het eruitzag.

Ik voel me daarin verwant met een meer picturalistische manier van werken. Waar een foto niet vastligt, maar nog een beetje mag bewegen.

Een foto hoeft voor mij niet waar te zijn.
Alleen oprecht.

---

Betekent dat dat AI geen plek heeft?

Nee.

Maar niet op de plek waar het begint.

Voor mij zit die grens vrij duidelijk. AI mag helpen bij alles eromheen — locaties, licht, technische keuzes, misschien zelfs bij het ordenen van gedachten.

Maar niet bij het zien zelf.

Niet bij het moment waarop iets je raakt.

Niet bij de reden waarom je afdrukt.

---

Misschien is het zo simpel als dit:

AI kan helpen bij de uitvoering,
maar heeft niets te zoeken bij de oorsprong.

---

Voor fotografen die ervan moeten leven, wordt het waarschijnlijk lastiger. Of in ieder geval anders. Je moet meer meebrengen dan alleen een goed beeld. Een eigen blik, een manier van werken, iets wat niet te prompten is.

Voor mij ligt het anders.

Het haalt juist iets van de druk weg.

Omdat het me dwingt om weer terug te gaan naar een simpele vraag: waarom doe ik dit eigenlijk?

Niet om iets te maken wat “goed” is.
Niet om iets te produceren.

Maar gewoon om te kijken.

---

Beelden maken kan inmiddels iedereen.
Maar fotografie begint ergens anders

En dat is iets wat je niet kunt uitbesteden.